Quyết định số 515 ngày 08/02/1911 của Toàn quyền Đông Dương được ban hành nhằm tái tổ chức toàn diện Bệnh viện bản xứ của Chính quyền Bảo hộ tại Hà Nội – tiền thân của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ngày nay – trong bối cảnh hệ thống y tế Đông Dương đang được chuẩn hóa và gắn chặt hơn về mặt chuyên môn với Trường Y. Quyết định hợp nhất, hệ thống hóa thiết lập một cơ cấu tổ chức, nhân sự, tài chính và quản trị bệnh viện tương đối hoàn chỉnh.
Theo quyết định, Bệnh viện bản xứ của Chính quyền Bảo hộ không chỉ bao gồm bệnh viện, quản lý khu điều trị phong và tâm thần Tế Trương từ năm 1908, mà còn có thêm Nhà Hộ sinh cùng bệnh viện bệnh truyền nhiễm, với chức năng điều trị cho người bệnh bản xứ thuộc nhiều tầng lớp xã hội, đồng thời duy trì khám bệnh miễn phí cho người dân có nhu cầu. Cơ sở này trực thuộc quản lý hành chính của Khâm sứ Bắc Kỳ và chịu giám sát chuyên môn của Thanh tra các cơ quan y tế và y khoa Đông Dương.
Một điểm nổi bật của quyết định là việc xác lập mô hình quản trị bệnh viện theo hướng chuyên nghiệp hóa, gồm hai trụ cột: quản lý chuyên môn do Bác sĩ Giám đốc đảm nhiệm và quản lý tài chính – hậu cần do Quản sự (Économe) phụ trách. Cơ cấu nhân sự được phân tầng rõ ràng giữa nhân sự chuyên môn người châu Âu, nhân sự chuyên môn người bản xứ (y sĩ) và nhân sự không chuyên môn kỹ thuật, với quy định cụ thể về tuyển dụng, lương bổng, phụ cấp, kỷ luật và chế độ hưu trí. Đặc biệt, quyết định dành nhiều nội dung để chuẩn hóa đội ngũ y sĩ bản xứ, bao gồm hệ thống cấp bậc, điều kiện bổ nhiệm, kỳ thi nâng ngạch và đào tạo chuyên môn liên tục, phản ánh nỗ lực xây dựng một lực lượng y tế bản địa có kỹ năng phục vụ trong môi trường bệnh viện hiện đại.
Quyết định cũng khẳng định vai trò của bệnh viện như một bệnh viện thực hành của Trường Y Hà Nội, đặt các khoa lâm sàng dưới sự chỉ đạo chuyên môn của nhà trường, qua đó gắn hoạt động điều trị với đào tạo nhân lực y khoa. Song song với đó là một hệ thống quản trị tài chính chặt chẽ, quy định nguồn thu, viện phí, cơ chế kế toán, quản lý kho vật tư, kiểm kê tài sản và cơ chế kiểm soát ngân sách dưới sự giám sát trực tiếp của Khâm sứ Bắc Kỳ.
Có thể xem Quyết định số 515/1911 là dấu mốc quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa y tế thuộc địa tại Hà Nội, đặt nền móng cho mô hình tổ chức, đào tạo và quản trị của một bệnh viện quan trọng trong hệ thống y tế mà một số cấu trúc, mối liên hệ vẫn còn tiếp tục được kế thừa đến tận ngày nay.
(Xem toàn văn Quyết định và bản dịch phía dưới)
Nguồn: Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I – Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, Bộ Nội vụ – Văn phòng Bệnh viện sưu tầm và dịch tháng 04/2026
Để lại một bình luận